De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is op 26 augustus 2025 een voorlichtingscampagne gestart om gebruikers van onlineplatforms te informeren over hun rechten onder de Digital Services Act (DSA). Uit onderzoek van de ACM blijkt dat veel consumenten en zakelijke gebruikers niet weten welke bescherming de DSA biedt.
Kortgezegd, de DSA legt verplichtingen op aan online tussenhandelaars en platforms met als doel het tegengaan van illegale inhoud, desinformatie en oneerlijke handelspraktijken (zoals het niet naleven van reclameregels). Met deze campagne hoopt de ACM meer mensen bewust te maken dat zij klachten kunnen indienen bij de ACM, zodat zij effectiever kan handhaven op de naleving van de DSA-verplichtingen. Indien uw onderneming onder het bereik van de DSA valt is het dus hoog tijd te controleren of u aan de vereisten uit de DSA voldoet.
Op wie is de DSA van toepassing, aan welke verplichtingen moeten ondernemingen voldoen, hoe werkt de DSA én wat zijn de gevolgen van niet-naleving? Tot slot, hoe u kan checken of uw onderneming voldoet aan de regels.
Op wie is de DSA van toepassing?
De DSA geldt voor een breed scala aan online spelers: webshops, marktplaatsen, sociale netwerken, advertentieplatforms, cloud- en webhostingdiensten en zoekmachines. Kort gezegd: iedere onderneming die online diensten aanbiedt waarbij gebruikerscontent wordt doorgegeven, opgeslagen of verspreid, kan onder de DSA vallen.
Aan welke verplichtingen moeten ondernemingen voldoen onder de DSA?
Samengevat schrijft de DSA voor dat alle digitale diensten: (i) een klacht- en beroepsmechanisme implementeren; (ii) samenwerken met de “betrouwbare flaggers” die zijn aangewezen door de ACM (iii) maatregelen nemen tegen onterechte meldingen; (iv) klachten adequaat behandelen; (v) handelaren op B2C-onlinemarktplaatsen verifiëren; en (vi) onlineadvertenties op een gebruiksvriendelijke en transparante manier aanbieden. Deze verplichtingen worden in de DSA verder uitgewerkt in concrete voorschriften, die wij hieronder nader toelichten.
Hoe werkt de DSA?
De DSA hanteert een vierlagige structuur van cumulatieve verplichtingen om te zorgen voor een betrouwbare online omgeving, afhankelijk van het type dienst en de grootte van de onderneming. Voor tussenhandeldiensten (niveau 1) gelden basisregels, bijvoorbeeld voor websites of apps waar gebruikers zelf content kunnen plaatsen of diensten en producten aanbieden. Als gebruikers content kunnen opslaan, wordt de dienst bovendien aangemerkt als hostingdienst, waarvoor aanvullende regels gelden (niveau 2). Onlineplatforms moeten aan nog strengere eisen voldoen (niveau 3), en daarbovenop zijn Very Large Online Platforms (VLOPs) en Very Large Online Search Engines (VLOSEs) – oftewel zeer grote onlineplatforms en zeer grote zoekmachines – verplicht de strengste maatregelen te nemen (niveau 4). Deze structuur zorgt ervoor dat ondernemingen met de grootste impact ook de zwaarste verantwoordelijkheden krijgen toebedeeld, terwijl kleinere ondernemingen vaak (deels) worden uitgezonderd.
Hieronder lichten we de belangrijkste verplichtingen per niveau toe.
|
Niveau |
Verplichtingen |
|
Niveau 1: Tussenhandel-diensten |
· Twee vaste contactpunten moeten worden ingesteld (één voor afnemers en één voor rechtstreekse communicatie met toezichthouders zoals de ACM). · Algemene voorwaarden dienen zorgvuldig te worden toegepast en moeten duidelijk en transparant zijn, inclusief eventuele beperkingen of beleidsregels rond contentmoderatie. · Gebruikersvoorwaarden, zoals leeftijdsgrenzen, moeten op een begrijpelijke wijze worden uitgelegd. · Een verslag over de toepassing van contentmoderatie dient jaarlijks te worden gepubliceerd. |
|
Niveau 2: Hostingdiensten |
· Alle regels van niveau 1 moeten eveneens worden nageleefd. · Een meldsysteem waarmee derden vermeend illegale inhoud kunnen melden, dient te worden ingericht. · Melders moeten worden geïnformeerd over de genomen beslissingen en de beschikbare beroepsmogelijkheden. · Beslissingen die leiden tot verwijdering of opschorting van het gebruik van de dienst, moeten van een duidelijke motivering worden voorzien. · Bevoegde nationale autoriteiten dienen te worden geïnformeerd indien er aanwijzingen zijn van ernstige strafbare feiten. |
|
Niveau 3: Onlineplatforms |
· Alle regels van niveau 1 en 2 moeten eveneens worden nageleefd. · Het gemiddelde aantal maandelijkse actieve gebruikers over de afgelopen zes maanden moet openbaar worden gemaakt. · Prioriteit moet worden verleend aan meldingen van ‘betrouwbare flaggers’ (onafhankelijke deskundigen die illegale inhoud signaleren en door de toezichthouder van de lidstaat – de ACM – zijn aangewezen). · Dark patterns zijn verboden; de interface van de dienst dient zo te worden ingericht dat vrije en geïnformeerde keuzes door gebruikers worden gewaarborgd. · De privacy en veiligheid van minderjarigen moeten worden beschermd, onder andere door het verbieden van gepersonaliseerde reclame gericht op minderjarigen. · In de algemene voorwaarden moet een toelichting worden opgenomen over de algoritmische aanbevelingssystemen en de criteria die worden gehanteerd om inhoud te tonen of te rangschikken. · Een onafhankelijk en gecertificeerd buitengerechtelijk bemiddelingsmechanisme voor geschillen over contentmoderatie dient te worden aangeboden. |
|
Niveau 4: VLOPs en VLOSEs |
· Jaarlijks moet een onafhankelijke audit worden uitgevoerd ter beoordeling van de naleving van de DSA. · Een openbaar register van alle advertenties die in het afgelopen jaar zijn getoond, dient te worden bijgehouden. · Toegang tot de gegevens die noodzakelijk zijn voor toezicht moet aan bevoegde autoriteiten worden verleend. · De risico’s die voortkomen uit het gebruik van de dienst (zoals de verspreiding van illegale inhoud, haatzaaiende uitlatingen, privacyschendingen of inmenging in verkiezingen) moeten in kaart worden gebracht en met gerichte maatregelen worden beperkt. |
Wat zijn de gevolgen van niet-naleving?
Niet voldoen aan de DSA kan forse consequenties hebben. Waar VLOPs en VLOSEs onder direct toezicht van de Europese Commissie (EC) vallen, wordt de naleving van de DSA voor alle overige digitale diensten gehandhaafd door de nationale toezichthouders, zoals de ACM. Beide toezichthouders kunnen hoge boetes (tot 6% van de wereldwijde jaaromzet) en periodieke dwangsommen opleggen (tot 5% van de gemiddelde dagelijkse wereldwijde omzet per dag vertraging bij naleving van verplichtingen of maatregelen). Als uiterste maatregel kan de ACM of de EC, wanneer een overtreding aanhoudt, gebruikers ernstig schaadt en strafbare feiten met gevaar voor leven of veiligheid met zich meebrengt, verzoeken om de dienst tijdelijk op te schorten.
Voldoet u aan de DSA?
Bent u ondernemer en actief met een onlinedienst? Controleer dan goed of u onder de DSA valt. De ACM heeft een leidraad gepubliceerd die de DSA verder toelicht. Bovendien heeft de ACM een DSA-check, waar u door een vragenlijst in te vullen kan nagaan of u aan de regels voldoet. Heeft u hulp nodig, wij helpen u graag.
Conclusie
De DSA verandert het digitale speelveld ingrijpend. Voor consumenten en zakelijke gebruikers biedt de DSA meer transparantie, veiligheid en bescherming. Voor ondernemingen betekent het dat zij hun processen, voorwaarden en digitale omgeving kritisch onder de loep moeten nemen.
Hoewel de DSA van kracht is gegaan op 17 februari 2024, heeft de ACM in 2024 niet zelf hierop kunnen handhaven omdat ze niet volledig werd aangemerkt als de toezichthouder voor Nederland. Daardoor heeft de ACM vorig jaar primair klachten doorgegeven aan toezichthouders uit andere EU-lidstaten. Dit is sinds februari 2025 veranderd, toen de ACM officieel bevoegd is geworden toezicht te houden op de naleving van de DSA.
De ACM zet nu volop in op handhaving en met de nu van start gegane campagne kunnen meer meldingen worden verwacht en meer acties aan de zijde van de ACM. Wacht dus niet met nagaan of u aan de DSA vereisten voldoet!
Mocht u hulp nodig hebben, dan helpen wij u graag verder. Aarzel niet om contact met ons op te nemen.